Zorg om tbsers serieus nemen

Bron: AD

Eric Heijdelberg is directeur van het Pieter Baan Centrum en de Forensisch Psychiatrische Dienst. Sinds kort adviseert zijn organisatie dagelijks over het verlof van tbsers. "Het is nooit waterdicht. Maar het kan beter."Eric Heijdelberg is directeur van het Pieter Baan Centrum en de Forensisch Psychiatrische Dienst. Sinds kort adviseert zijn organisatie dagelijks over het verlof van tbsers. "Het is nooit waterdicht. Maar het kan beter."

Toen hij in 2005 directeur werd van het Pieter Baan Centrum trof Eric Heijdelberg een organisatie aan die zich naar buiten toe gesloten opstelde. De manier waarop de psychiaters en psychologen verdachten van zware misdrijven beoordeelden was soms in nevelen gehuld. Hoe een advies aan de rechter over iemands toerekeningsvatbaarheid tot stand kwam, hield men het liefst binnenskamers. Dat kwam voort uit angst iets te zeggen over individuele zaken onder de rechter.

,,Daar kwam terecht veel kritiek op, zegt Heijdelberg. ,,Ik ben begonnen om meer uitleg te geven over onze werkwijze. Ik denk dat nu beter bekend is wat we in die zeven weken observatie doen. Bovendien hanteren we modernere psychiatrische onderzoekstechnieken. Want ook daarop waren veel aanmerkingen. Ik sta open voor kritiek. Binnenkort ga ik dan ook met de Inspectie voor de Gezondheidszorg om de tafel. Ik wil graag hun mening horen over onze werkwijze. Ook de review over de rapportage van Peter H. is onderdeel van het nieuwe beleid.

Sinds 1 januari is het Pieter Baan Centrum gefuseerd met de Forensisch Psychiatrische Dienst. Die FDP beoordeelt onder meer tbs-verloven. Hoe gebeurt dat?

Heijdelberg: ,,Als de tbs-kliniek iemand voor de eerste keer op proefverlof wil sturen, of weer sinds lange tijd, worden wij ingeschakeld. Tot nog toe keek er één psychiater. Binnenkort kijken dan twee psychiaters en één psycholoog naar het complete dossier van de persoon. Uiteindelijk komt daar een advies uit. Als de tbser op verlof wil, moeten ze het alle drie eens zijn. Anders gaat het niet door. Er komt een apart onafhankelijk orgaan voor om dat te organiseren.’’

Spreekt het drietal de tbs-er niet?

,,Niet altijd. Alleen als er twijfels zijn volgt er een uitgebreider onderzoek. Ik schat in dat dat in éénderde van de gevallen zo is. Dan bezoeken ze de patiënt in de kliniek. Het is een enorm zware taak. We geven zon 20 tot 30 adviezen per week. De minister beslist uiteindelijk over het verlof. Hij kan dan afwijken van ons advies maar doet dat zelden.

Als zo’n tbs’er toch weer in de fout gaat, heeft u het gedaan.

,,Het komt steeds minder voor, maar iedere recidive is betreurenswaardig, zoals elke recidive dat is van mensen die wij hier hebben beoordeeld. Het systeem is echter nooit waterdicht. Je hebt met deze psychiatrische patiënten nooit 100 procent zekerheid. Maar als mensen zich dan toch misdragen tijdens een verlof, moet je in elk geval zeker weten dat er door de verantwoordelijken geen vermijdbare fouten zijn gemaakt. De zorg uit de samenleving over deze groep móet je serieus nemen. De hele commotie rond het tbs-systeem is goed geweest. Er is veel verbeterd. We kijken nu nog kritischer.

Iemand als Peter H. blijkt zijn hele leven al een probleemgeval te zijn en werd steeds gewelddadiger. Is er wel psychiatrische zorg voor dit soort ernstige gevallen?

,,Los van deze persoon, waar ik niets over mag zeggen, valt het ons hier op dat de meeste verdachten met een geestelijke stoornis al een hele geschiedenis hebben. Ik vind dat de heel zware gevallen te lang zijn verwaarloosd in de reguliere geestelijke gezondheidszorg. Er is lange tijd de neiging geweest om alleen die mensen te helpen waar een beetje mee te werken viel.

Waarom? Gemakzucht?

,,Dat denk ik wel. Mensen die gewoon terugspreken en met een beetje hulp weer op de rails te krijgen zijn, geven meer voldoening dan de onbenaderbare psychopaten. Gelukkig zetten de instellingen in de grote steden steeds vaker de deur open voor de zware gevallen. Deze mensen horen eigenlijk niet in de gevangenis thuis, maar in een psychiatrische inrichting. Als je ze dan goed begeleidt, kun je veel ellende voorkomen.