Gevecht tegen tbs-traject
Bron: MetroTBS draait vanaf vandaag voor de zesde week en is nog steeds in bijna 40 bioscoopzalen door heel Nederland te bekijken. De film met Theo Maassen bevestigt het beeld zoals dat een paar jaar terug meerdere malen in het nieuws te zien was: dat van de ernstig zieke tbs’er die bij contact met de maatschappij doorslaat met verschrikkelijke gevolgen. Voor ex-tbs’er Kamal Alzoughayar was de film reden om Metro te mailen met het bericht dat hij het zat is, die negatieve beeldvorming rond tbs-patiënten.
Kamal stemde in om voor een gefundeerd oordeel de film die hij nog niet had gezien te bekijken. Vervolgens bleek hij zeer helder voor ogen te hebben waar het wél over moet gaan wanneer tbs het onderwerp van gesprek is. Tijdens de voorvallen een paar jaar terug zat Kamal in één van de Forensische Psychiatrische Klinieken in Nederland, een plek waar hij bijna vijf jaar doorbracht. “Daar zag ik al die nieuwsberichten voorbijkomen en dat maakte me erg kwaad. Ik dacht ‘dat geeft een heel slecht beeld over alle tbs’ers’. Ik was bijvoorbeeld ook bang dat als ik naar de rechtbank zou gaan, ze me daarmee zouden gaan associëren.” Kamal was op dat moment namelijk druk bezig met het aanvechten van de hem opgelegde tbs met dwangverpleging. Een gevecht dat hij uiteindelijk in hoger beroep zou winnen. Had hij deze stap niet gezet, dan had hij hoogstwaarschijnlijk nu nog steeds in de kliniek gezeten. Het zou een gevolg geweest zijn van wat Kamal de grootste fout binnen het Nederlandse tbs-systeem noemt.“Wat ik niet goed vind heeft te maken met het tbs-traject zelf”, legt Kamal uit. “Zodra je in een kliniek terechtkomt begint het standaard bureaucratische traject van A tot Z. Dat traject wordt op iedereen toegepast en niet op ieder individu aangepast. Je hebt dus geen flauw idee wanneer daar een einde aan komt.” Door in hoger beroep te gaan heeft Kamal deze procedure doorbroken, maar lang niet alle tbs-patiënten die hiervoor in aanmerking komen beschikken over het zelfbewustzijn en doorzettingsvermogen dat hiervoor nodig is. Des te meer reden voor Kamal om te blijven pleiten voor afschaffing van het huidige tbs-systeem.
“Het tbs-traject is gebaseerd op het tbs-systeem dat door politici is gecreëerd”, vertelt hij. “Dat is voor het laatst geëvalueerd met een parlementaire enquête twee jaar terug, maar dat heeft alleen maar geleid tot een strakker regime.” De huidige staatssecretaris van Justitie Nebahat Albayrak maakte ook deel uit van die enquête. Kamal sprak zelfs met de volgens hem intelligente vrouw, toen zij op bezoek kwam in de kliniek waar hij verbleef. Inmiddels heeft hij echter geen goed woord meer voor haar over. “Zij gaat nu om met tbs’ers zoals Verdonk omging met vreemdelingen”, is zijn commentaar. Hoe tbs’ers dan wél behandeld moeten worden? “Elke tbs’er moet individueel getoetst worden op denkvermogen, ontwikkeling, bewustzijn en ernst van de ziekte. En daar moet vervolgens de lengte en wijze van behandeling op gebaseerd worden.” Een plan van aanpak kan volgens Kamal opgesteld worden door ‘n onafhankelijke commissie van deskundigen.
Dat de politiek zich echter niet aan zo’n drastische wijziging zal wagen, heeft volgens Kamal onder andere te maken met de eerder genoemde voorvallen, waardoor tbs in de taboesferen terecht is gekomen. Daarom was hij ook zo teleurgesteld toen de film TBS uitkwam. “Ik dacht ‘weer een manier waarop tbs’ers in een kwaad daglicht komen te staan’.” Kamal reageert dan ook enigszins geëmotioneerd wanneer hij na het zien de film als ‘erg heftig’ bestempelt. Terugdenkend aan zijn betoog over het tbs-systeem, wordt door de film nog maar eens de noodzaak van onderscheid tussen Theo Maassens personage Johan en de man die voor me zit benadrukt. “Het klinkt misschien utopisch”, weet ook Kamal. “Maar het tbs-beleid schreeuwt nou eenmaal om vernieuwing.”