Directeuren tbs-instellingen willen levenslang toezicht

Tbs-patienten die zijn uitbehandeld kunnen na hun ontslag uit de kliniek maximaal drie jaar lang in de gaten worden gehouden. Te kort, vinden de directeuren van de Nederlandse tbs-instellingen. Zij pleiten voor levenslang toezicht. Dat verkleint risico?s, bespaart veel geld en scheelt een hoop frustraties.


"Je kan een patient wekelijks bij de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) laten langskomen. De behandelend psychiater kan controleren hoe het met hem gaat. En aan de urine of bloed kun je afmeten of iemand alcohol of drugs gebruikt en zijn medicijnen wel inneemt", zegt J. Poelmann van de Nijmeegse Pompekliniek. Hij wil er maar mee zeggen dat er niks engs is aan levenslang toezicht.
Het tbs-stelsel moet worden veranderd. De klinieken zitten overvol en er is een tekort aan behandelplaatsen. Honderden mensen wachten op een plek. De uitstroom stagneert, omdat tbs?ers worden vastgehouden uit angst dat ze weer in de fout gaan zodra ze terugkeren in de maatschappij.
Minister Donner (Justitie) onderzoekt hoe het tbs-stelsel kan worden aangepast om te voorkomen dat het explodeert.

Wensenlijst

De directeuren van de tbs-klinieken hebben het onderzoek niet afgewacht en alvast een eigen wensenlijst opgesteld. Een van de suggesties: plaats tbs?ers die zijn uitbehandeld voortaan levenslang onder toezicht. Zodra iemand dreigt af te glijden kan hij meteen weer worden opgenomen in een tbs-kliniek.
Volgens Poelmann moet bij levenslang toezicht niet meteen aan ingrijpende maatregelen worden gedacht. Een wekelijks consult bij de psychiater, regelmatig contact met de reclassering of een combinatie van beide kan al voldoende zijn.
Die mogelijkheid bestaat nu al, zegt H. van Marle, hoogleraar forensische psychiatrie aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam. Probleem is echter dat iemand hooguit drie jaar onder toezicht kan worden geplaatst. "Voor veel patienten is dat te kort. Sommigen hebben een stoornis waar ze nooit meer van afkomen. Die zouden veel langer in de gaten moeten worden gehouden. Daarvoor moet de wet worden aangepast."
Volgens Poelmann loopt de samenleving nu onnodig gevaar. "Als die drie jaar zijn verstreken, verliezen we de patienten uit het oog. In de tussentijd kan er van alles in iemands leven gebeuren zonder dat we het door hebben. Mensen komen pas weer in beeld als ze opnieuw in de fout zijn gegaan. Te laat dus."

Van Marle denkt dat vooral zogeheten ?long care-patienten? voor langdurig toezicht in aanmerking kunnen komen. Deze groep tbs?ers is weliswaar onbehandelbaar, maar is met voldoende zorg en medicatie wel te handhaven. "Deze mensen zitten nu onnodig lang in de kliniek, terwijl anderen op hun behandeling wachten. Hetzelfde geldt voor mensen met waandenkbeelden. Die kunnen over het algemeen goed geholpen worden, maar willen dat niet. Die zou je kunnen dwingen zich te laten behandelen.?

Ontlasten

Tbs-directeuren verwachten dat de maatregel de klinieken zal ontlasten. Naar schatting dertig procent van de patienten zal uitstromen naar een psychiatrisch ziekenhuis of een vorm van beschermd wonen. Daarnaast bespaart het een hoop geld: een behandelplek in een tbs-kliniek kost 450 euro per persoon per dag. Een wekelijks consult bij de GGZ valt daarbij in het niet.In Engeland is het al zestien jaar gebruikelijk dat een tbs?er die geen groot gevaar vormt voor zijn omgeving, buiten de kliniek een normaal leven mag leiden. Wel wordt hij zijn leven lang in de gaten gehouden door verplegers en de reclassering, tenzij hij erin slaagt zich door de rechtbank genezen of gezond te laten verklaren.

Britse rechters geven tbs?ers (MDO?s genoemd, Mentally Disordered Offenders - geestelijk gestoorde overtreders) afhankelijk van hun mentale gesteldheid, een detentie in een normale gevangenis (waarbij ze medische hulp krijgen), dwangverpleging in een ziekenhuis of zogeheten Community Care (gemeenschapszorg).
Het laatste is een systeem dat in 1990 werd ingevoerd, waarbij de patient zich vrijelijk in de gemeenschap mag bewegen maar wel regelmatig contact heeft met een verzorger. Die ziet er ook op toe dat medicijnen ingenomen worden.